آموزش کارتخوان

آموزش کارت کشیدن از کارتخوان به ترتیب شامل مراحل زیر است:

در قسمت راست یا بالا دستگاه یک شیار مشاهده می کنید
جهت نوار مشکی کارت را به سمت داخل دستگاه قرار دهید
اگر شیار، سمت راست دستگاه بود کارت را از بالا به پائین بکشید
اما اگر شیار، بالای دستگاه بود از چپ به راست کار بکشید
بعد از کارت کشیدن پیام (مبلغ را وارد کنید) روی دستگاه ظاهر می شود
مبلغ را به ریال وارد کنید! مثلا اگر 30 هزار تومن می خواهید کارت بکشید (30/000 تومان) باید یک صفر بیشتر وارد کنید یعنی (300/000 ریال)
سپس دستگاه از شما رمز کارت را می خواهد، رمز 4 رقمی خود را وارد کنید و دکمه سبز رنگ (تائید) را بزنید.
تراکنش انجام شده و دستگاه از شما می پرسد که آیا رسید می خواهید یا خیر
در صورت زدن دکمه سبز یا لمس عبارت (رسید می خواهم) روی صفحه دستگاه، یک رسید کاغذی از تراکنش چاپ می شود
صبر کنید تا رسید چاپ و از دستگاه خارج شود
رسید خود را بردارید.

رسیدی که از دستگاه های کارتخوان پس از انجام تراکنش دریافت می نمائید از جنس رول حرارتی هستند که می توانید قیمت این نوع کاغذ ها را در دسته بندی کاغذ دستگاه پوز مشاهده نمائید.

آموزش تصویری استفاده از دستگاه کارت خوان

در ادامه استفاده از کارتخوان با تصویر را مشاهده می نمائید. مرحله به مرحله از لحظه کارت کشیدن تا دریافت رسید را مشاهده می کنید.

نکته: آموزش صفر تا صد راه اندازی کارتخوان توسط فروشندگان را می توانید در مقاله روش راه اندازی کارتخوان سیار مطالعه نمائید.

اگر تا به حال با دستگاه کارتخوان (POS) کار نکرده‌ اید یا می‌خواهید به صورت کامل با تمام بخش‌ های آن آشنا شوید، این آموزش برای شماست. در این مقاله از ابتدایی‌ ترین موارد شروع می‌ کنیم و قدم‌ به‌ قدم تمام قسمت‌ های دستگاه، دکمه‌ ها، منو ها، نحوه پرداخت، چاپ رسید، خطا ها و نکات مهم را توضیح می‌ دهیم؛ به زبان ساده و بدون اصطلاحات پیچیده.

نکته: ظاهر دستگاه‌ های کارتخوان شرکت‌ های مختلف مانند پکس (PAX)، نیولند (Newland)، مورفان (MoreFun)، سانمی (SUNMI)، وریفون (Verifone)، اینجنیکو (Ingenico)، SZZT و سایر برندها ممکن است کمی متفاوت باشد، اما منو ها، رنگ دکمه‌ ها و نحوه عملکرد آن‌ ها در بیشتر مدل‌ ها تقریباً یکسان است.

برای آموزش بهتر کار با دستگاه پوز خوب است دستگاه پوز را بهتر بشناسید. بیشتر دستگاه های کارتخوان، ساختاری مشابه با دکمه هایی با عملکرد و رنگ های مشابه دارند که در ادامه به آن می پردازیم.

دستگاه کارتخوان از چه قسمت‌هایی تشکیل شده است؟

تقریباً تمام دستگاه‌ های کارتخوان دارای این قسمت‌ ها هستند. در ادامه به معرفی اجزای تشکیل دهنده یک دستگاه کارتخوان می پردازیم.

صفحه نمایش

برخی از نمایشگر کارتخوان ها لمسی می باشند و تمام اطلاعات روی این قسمت نمایش داده می‌شود.

مثلاً:

مبلغ خرید
درخواست وارد کردن رمز
پیام موفق بودن تراکنش
خطاهای احتمالی

صفحه کلید

روی تمام دستگاه‌ ها مجموعه‌ ای از دکمه‌ های عددی وجود دارد.

از این دکمه‌ ها برای:

وارد کردن مبلغ
وارد کردن رمز
انتخاب منوها
وارد کردن اطلاعات

استفاده می‌شود.

دکمه‌های رنگی کارتخوان

تقریباً تمام کارتخوان‌ ها سه دکمه رنگی دارند.

دکمه سبز (تأیید)

این دکمه مهم‌ ترین دکمه دستگاه است.

کاربرد آن:

تأیید مبلغ
تأیید رمز
ورود به مرحله بعد
اجرای عملیات

هر زمان دستگاه از شما بخواهد گزینه‌ ای را تأیید کنید، معمولاً باید دکمه سبز را فشار دهید.

دکمه زرد (اصلاح)

اگر عددی را اشتباه وارد کردید، از دکمه زرد استفاده می‌شود.

کاربردها:

پاک کردن آخرین رقم
برگشت به مرحله قبل
ویرایش اطلاعات

دکمه قرمز (انصراف)

برای لغو عملیات استفاده می‌شود.

اگر منصرف شدید یا اشتباهی وارد بخشی شدید، دکمه قرمز را فشار دهید.

دکمه‌ های عددی

اعداد ۰ تا ۹ برای موارد زیر استفاده می‌شوند:

وارد کردن مبلغ
رمز کارت
شماره مرجع
انتخاب گزینه‌ های منو

محل قرار گرفتن کارت بانکی

تقریباً همه کارتخوان‌ ها از سه روش پرداخت پشتیبانی می‌ کنند.

۱- کارت تراشه‌ دار (Chip)

در قسمت پایین دستگاه یک شیار وجود دارد. کارت باید تا پایان عملیات داخل دستگاه باقی بماند. این نوع ار کارتخوان ها در ایران استفاده نمی شوند.

۲- کارت مغناطیسی

در کنار دستگاه یک شیار باریک وجود دارد. کارت باید یک بار داخل شیار کشیده شود.

۳- پرداخت بدون تماس (Contactless)

در دستگاه‌ های جدید کافی است کارت یا موبایل را نزدیک علامت امواج نگه دارید. در این حالت معمولاً نیازی به وارد کردن کارت داخل دستگاه نیست. این نوع کارتخوان ها در ایران اغلب مورد استفاده قرار نمی گیرند.

دستگاه کارتخوان چگونه روشن می‌شود؟

بیشتر دستگاه‌ ها با نگه داشتن چند ثانیه‌ ای دکمه روشن/خاموش روشن می‌شوند.

پس از روشن شدن:

لوگوی شرکت نمایش داده می‌شود.
سیستم عامل اجرا می‌شود.
شبکه بررسی می‌شود.
دستگاه آماده دریافت مبلغ می‌شود.

دستگاه چگونه به اینترنت متصل می‌شود؟

امروزه کارتخوان‌ ها معمولاً از یکی از روش‌ های زیر استفاده می‌کنند:

سیم‌کارت
Wi-Fi
کابل شبکه (LAN)
بلوتوث (در برخی مدل‌ها)

تا زمانی که ارتباط با شبکه برقرار نباشد، تراکنش انجام نمی‌شود.

آموزش انجام خرید (برای فروشنده)

مرحله اول

مبلغ خرید را از مشتری بپرسید.

مرحله دوم

مبلغ را وارد کنید.

مثلاً:

450000

یعنی:

۴۵۰ هزار تومان

مرحله سوم

دکمه سبز را فشار دهید.

مرحله چهارم

دستگاه از مشتری می‌خواهد کارت خود را وارد کند.

مرحله پنجم

مشتری کارت را وارد یا نزدیک دستگاه می‌کند.

مرحله ششم

اگر لازم باشد رمز کارت وارد می‌شود.
رمز فقط باید توسط صاحب کارت وارد شود.
فروشنده نباید رمز مشتری را مشاهده کند.

مرحله هفتم

دستگاه چند ثانیه با بانک ارتباط برقرار می‌کند.

مرحله هشتم

اگر پرداخت موفق باشد، پیام موفقیت نمایش داده می‌شود.

مرحله نهم

رسید چاپ می‌شود.

مرحله دهم

کارت از دستگاه خارج می‌شود.

تراکنش پایان یافته است.

آموزش پرداخت برای مشتری

اگر خریدار هستید مراحل بسیار ساده است.

منتظر شوید فروشنده مبلغ را وارد کند.
مبلغ نمایش داده شده را بررسی کنید.
کارت را وارد دستگاه کنید.
رمز را وارد کنید.
دکمه سبز را فشار دهید.
منتظر پیام موفق باشید.
کارت را خارج کنید.
رسید را دریافت کنید.

منوی اصلی کارتخوان چیست؟

تقریباً همه کارتخوان‌ ها دارای منوی اصلی هستند.

ممکن است ظاهر آن کمی متفاوت باشد اما گزینه‌های آن معمولاً شامل موارد زیر است.

خرید
گزارش‌ها
چاپ مجدد رسید
موجودی
تنظیمات
تسویه
تغییر رمز
اطلاعات دستگاه

گزینه خرید

اصلی‌ ترین گزینه دستگاه است.

تقریباً تمام پرداخت‌ های روزانه از این قسمت انجام می‌شوند.

گزینه گزارش

فروشنده می‌تواند:

تعداد تراکنش‌ها
مبلغ فروش
آخرین تراکنش‌ها

را مشاهده کند.

چاپ مجدد رسید

اگر رسید گم شود یا چاپ نشده باشد، معمولاً از این قسمت می‌ توان دوباره آن را چاپ کرد.

موجودی حساب

بعضی کارتخوان‌ ها امکان مشاهده موجودی کارت را نیز دارند. ممکن است این قابلیت در همه بانک‌ ها فعال نباشد.

تسویه چیست؟

در پایان روز، مبلغ فروش‌ های انجام شده توسط شبکه بانکی به حساب فروشنده واریز می‌ شود که به این فرایند «تسویه» گفته می‌ شود.

در بسیاری از کارتخوان‌ های جدید، این فرایند به‌ صورت خودکار انجام می‌شود و نیازی به اقدام دستی نیست. با این حال، در برخی مدل‌ ها یا تنظیمات خاص ممکن است امکان «تسویه دستی» نیز وجود داشته باشد.

رسید کارتخوان شامل چه اطلاعاتی است؟

روی رسید معمولاً اطلاعات زیر درج می‌شود:

تاریخ
ساعت
مبلغ
شماره مرجع
شماره پیگیری
شماره کارت (به صورت مخفی شده)
شماره پذیرنده
شماره پایانه
نتیجه تراکنش

اگر دستگاه رسید چاپ نکرد چه کنیم؟

ابتدا بررسی کنید:

رول کاغذ داخل دستگاه وجود دارد.
رول درست نصب شده است.
درب دستگاه کاملاً بسته شده باشد.
از رول حرارتی مناسب استفاده شده باشد.

اگر تراکنش انجام شده ولی رسید چاپ نشده است، معمولاً از منوی «چاپ مجدد رسید» می‌ توان نسخه جدید دریافت کرد.

اگر تراکنش ناموفق بود چه کنیم؟

ابتدا عجله نکنید.

مراحل زیر را انجام دهید:

پیام خطا را بخوانید.
اینترنت دستگاه را بررسی کنید.
موجودی کارت را کنترل کنید.
دوباره تلاش کنید.
در صورت تکرار خطا با پشتیبانی شرکت ارائه‌دهنده
خدمات پرداخت تماس بگیرید.

رایج‌ترین خطا های کارتخوان

رمز اشتباه
رمز وارد شده صحیح نیست.
موجودی کافی نیست
حساب بانکی موجودی لازم را ندارد.
ارتباط با بانک برقرار نشد
شبکه اینترنت یا ارتباط بانکی دچار مشکل شده است.
کارت نامعتبر است
ممکن است کارت آسیب دیده یا منقضی شده باشد.
تراکنش لغو شد
عملیات توسط مشتری یا فروشنده لغو شده است.

نکات مهم برای افزایش عمر دستگاه کارتخوان

دستگاه را از رطوبت دور نگه دارید.
از ضربه خوردن آن جلوگیری کنید.
از شارژر اصلی استفاده کنید.
باتری را کاملاً تخلیه نکنید.
فقط از رول حرارتی باکیفیت استفاده کنید تا هد چاپ آسیب نبیند.
دستگاه را در دمای بسیار بالا یا پایین قرار ندهید.
شیار کارت و هد چاپ را به‌صورت دوره‌ای تمیز کنید.

سوالات متداول
آیا همه کارتخوان‌ها شبیه هم هستند؟

خیر، اما بیش از ۸۰ درصد عملکرد آن‌ها مشابه است و پس از یادگیری اصول کلی، کار با اکثر مدل‌ها برای شما آسان خواهد بود.

اگر برق قطع شود چه می‌شود؟

دستگاه‌های سیار با باتری کار می‌کنند، اما کارتخوان‌های رومیزی تا زمان وصل شدن برق یا استفاده از منبع تغذیه مناسب قابل استفاده نیستند.

آیا می‌توان بدون اینترنت تراکنش انجام داد؟

خیر، برای تأیید تراکنش لازم است دستگاه به شبکه بانکی متصل باشد.

آیا وارد کردن رمز برای همه تراکنش‌ها الزامی است؟

بسته به مبلغ تراکنش، نوع کارت و قوانین بانک، در برخی پرداخت‌های بدون تماس ممکن است نیازی به وارد کردن رمز نباشد.

جمع‌بندی

دستگاه کارتخوان در ظاهر ممکن است مدل‌ها و برندهای مختلفی داشته باشد، اما اصول کار آن‌ها تقریباً یکسان است. اگر با دکمه‌های رنگی، نحوه وارد کردن مبلغ، روش‌های کشیدن یا وارد کردن کارت، منوهای اصلی و نحوه مدیریت رسید و خطاها آشنا باشید، می‌توانید با اکثر دستگاه‌های موجود در بازار به‌راحتی کار کنید. رعایت نکات نگهداری، استفاده از رول حرارتی باکیفیت و آشنایی با پیام‌های متداول دستگاه نیز باعث می‌شود هم عمر کارتخوان بیشتر شود و هم فرآیند پرداخت برای فروشنده و مشتری سریع‌تر و بدون مشکل انجام شود.

وظایف پایان روز کاری فروشنده

یکی از اشتباهات رایج بسیاری از فروشندگان این است که تصور می‌کنند پس از پایان ساعت کاری دیگر نیازی به بررسی دستگاه کارتخوان نیست، در حالی که مدیریت صحیح تراکنش‌ های روزانه نقش مهمی در کنترل حساب‌ ها و جلوگیری از بروز مغایرت‌ های مالی دارد.

بهتر است در پایان هر روز کاری، گزارش فروش دستگاه را بررسی کنید. این گزارش شامل تعداد تراکنش‌ های موفق، مجموع مبالغ دریافتی، تراکنش‌ های لغو شده و اطلاعات هر پرداخت است.

مقایسه این گزارش با صندوق فروشگاه یا نرم‌افزار حسابداری، احتمال بروز خطا های مالی را به حداقل می‌ رساند.

در بسیاری از کارتخوان‌ های امروزی عملیات تسویه به صورت خودکار انجام می‌ شود و نیازی به ثبت دستی نیست، اما همچنان بررسی وضعیت تسویه روزانه به فروشنده کمک می‌ کند از واریز صحیح مبالغ به حساب خود اطمینان حاصل کند.

در پایان روز نیز بهتر است اگر تا ساعت‌ها از دستگاه استفاده نخواهید کرد، آن را خاموش کنید یا در صورت رومیزی بودن، به منبع تغذیه مناسب متصل نگه دارید.

مدیریت خطا ها و مشکلات رایج کارتخوان

دستگاه کارتخوان نیز مانند هر وسیله الکترونیکی دیگری ممکن است گاهی با خطا مواجه شود. نکته مهم این است که بیشتر این خطاها به معنی خراب شدن دستگاه نیستند و معمولاً با چند بررسی ساده قابل رفع هستند.

اولین اقدام هنگام مشاهده هر پیغام خطا، مطالعه متن نمایش داده شده روی صفحه دستگاه است. بیشتر کارتخوان‌ها دلیل مشکل را به صورت خلاصه اعلام می‌کنند؛ مانند قطع ارتباط، خطای شبکه، اشتباه بودن رمز یا نامعتبر بودن کارت.

اگر پیام خطا برای شما قابل تشخیص نبود، قبل از چند بار تکرار تراکنش، اتصال اینترنت، شارژ باتری، وضعیت سیم‌کارت و سلامت کارت بانکی را بررسی کنید. انجام چندباره یک تراکنش بدون اطلاع از وضعیت قبلی ممکن است باعث ایجاد تراکنش‌ های تکراری یا نگرانی بی‌ مورد شود.

سوالات متداول آموزش کارتخوان

آیا همه کارتخوان‌ها شبیه هم هستند؟